Eczacılar, ilaçların bileşenleri, etkileri, etki mekanizmaları, uygun ve etkili kullanımları konusunda uzmanlaşmış sağlık profesyonelidir. İlaçların etki mekanizması hakkındaki bilgilerini kullanarak ilaçlardan maksimum fayda, minimum yan etki elde etmek ve nasıl kullanılmaları gerektiğine dair yol gösteren hakimdir.

   Eczacılar, ilaçların biyokimyasal mekanizmalarını ve etkilerini, ilaç kullanımlarını, tedavi edici rollerini, yan etkilerini, olası ilaç etkileşimlerini ve izleme parametrelerini öğrenmek için üniversite veya yüksek lisans düzeyinde eğitim alırlar. Eczacılar bu uzmanlık bilgisini yorumlar ve hastalara, doktorlara ve diğer sağlık hizmeti sağlayıcılarına iletir.

   Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun eczacılar ve eczacılık hakkındaki yönetmeliğine göre eczacı, ”Hastalıkların teşhis ve tedavisi ile hastalıklardan korunmada kullanılan tabii ve sentetik kaynaklı ilaç hammaddelerinden değişik farmasötik tipte ilaçların hazırlanması ve hastaya sunulması; ilacın analizlerinin yapılması, farmakolojik etkisinin devamlılığı, emniyeti, etkililiği ve maliyeti bakımından gözetimi; ilaçla ilgili standardizasyon ve kalite güvenliğinin sağlanması ve ilaç kullanımına bağlı sorunlar hakkında hastaların bilgilendirilmesi ve çıkan sorunların bildiriminin yapılmasına ilişkin faaliyetleri yürüten sağlık hizmetini” gerçekleştirir.

   Diğer lisans gerekliliklerinin yanı sıra, bazı farklı ülkeler eczacıların Eczacılık Lisansı (BPharm, Bachelor of Pharmacy), Eczacılık Yüksek Lisansı (MPharm, Master of Pharmacy) veya Eczacılık Doktoru (PharmD, Doctor of Pharmacy) derecelerine sahip olmasını şart koşmaktadır.

   Dünyadaki en yaygın eczacı pozisyonları, eczane eczacısı, hastane eczacısı ve klinik eczacıdır. Çoğu ülkede meslek, mesleki düzenlemeye tabidir. Bazı ülkelerde yasal uygulama kapsamına bağlı olarak eczacılar bazı yetki alanlarında reçete yazılmasına ve belirli ilaçların uygulanmasına (örneğin aşılar) katkıda bulunabilir. Eczacılar ayrıca endüstride medikal müdür, farmakokovijilans uzmanı vb. olarak, araştırma, akademi, formülasyon yönetimi, ordu ve hükümet dahil olmak üzere çeşitli başka ortamlarda da çalışabilirler.

Eczacılığın Doğası

   Tarihsel olarak eczacıların bir sağlık profesyoneli olarak temel rolü, hastalara reçete edilen ilaçları kontrol etmek ve doktorlara dağıtmaktı. Günümüzde ise eczacıların rolü, hastalara ve sağlık hizmeti sağlayıcılarına ilaçların seçimi, dozajları, etkileşimleri ve yan etkileri hakkında tavsiyelerde bulunmaya ve reçeteyi yazan doktor ile bir hasta arasında aracı görevi görmeye evrilmiştir. Eczacılar, ilaçların güvenli ve etkili kullanımını sağlamak için hastaların sağlığını ve hastalığın ilerleyişini izler. Eczacılar yapma ilaç (majistral) hazırlama pratiği yapabilir; bununla birlikte artık birçok ilaç, ilaç firmaları tarafından standart bir dozaj ve ilaç dağıtım sistemiyle üretilmektedir.

   Bazı hukuk sistemlerinde, eczacıların ya bağımsız olarak kendi yetkisiyle ya da üzerinde anlaşılmış bir protokol yoluyla birincil bakım doktoru ile işbirliği halinde reçete yazma yetkisi vardır. Ülkemizde ise eczacıların reçete yazma yetkisi yoktur, bu yetki sadece hekim, diş hekimi ve veteriner hekimlere mahsustur.

   Artan sayıda ilaç tedavisi, yaşlanan ancak daha bilgili ve talepkâr nüfus ve sağlık sisteminin diğer alanlarındaki eksiklikleri, eczacının klinik danışmanlık becerilerine olan talebini arttırıyor gibi görünmektedir. Eczacıların şu anda başlıca Amerika olmak üzere dünyada üstlendiği en önemli rollerden biri farmasötik bakımdır. Farmasötik bakım, sonuçları iyileştirmek için hastalar ve hastalık durumları, ilaçlar ve her birinin yönetimi için doğrudan sorumluluk almayı içerir. Farmasötik bakımın, ilaç hatalarının azalması; ilaç yönetiminde artan hasta uyuncu; hipertansiyon ve diğer kardiyovasküler hastalık risk faktörleri dahil olmak üzere daha iyi kronik hastalık durumu yönetimi; güçlü eczacı-hasta ilişkisi ve tıbbi bakımın uzun vadeli maliyetlerinin azalması gibi birçok faydası vardır.

   Eczacılar, sağlık sorunları olan kişiler için genellikle ilk temas noktasıdır. Bu nedenle eczacılar, hastalardaki ilaç yönetimini değerlendirmede ve hastaları hekimlere yönlendirmede önemli bir role sahiptir. Bu roller şunları içerebilir, ancak bunlarla sınırlı değildir:

• İlaç yönetimlerinin gözden geçirilmesi ve izlenmesi dahil olmak üzere klinik ilaç yönetimi,
• Teşhis edilmemiş veya teşhis edilmiş durumları olan hastaların değerlendirilmesi ve klinik ilaç yönetimi ihtiyaçlarının belirlenmesi,
• Böbrek ve karaciğer yetmezliğinde ilaçların dozlanması gibi hastalık durumlarının özel olarak izlenmesi (Klinik eczacılık),
• İlaçları birleştirmek,
• Farmasötik bilgi sağlamak,
• Hastalara genel rahatsızlıklar ve hastalık durumlarının tavsiye ve tedavisi dahil olmak üzere sağlık izleme ve tavsiyelerini sağlamak,
• Eczane teknisyenlerini ve diğer personeli denetlemek,
• Reçeteyle satılan ilaçların gözetimi,
• Reçetesiz satılan ilaçlar hakkında danışmanlık sağlayıp bu ilaçları karşılama,
• Hastalar ve diğer sağlık hizmeti sağlayıcıları için optimum ilaç kullanımı konusunda eğitim ve danışmanlık (örneğin akılcı ilaç kullanımı, aşırı ilaç tedavisinden kaçınma vb.),
• Gerekirse diğer sağlık uzmanlarına yönlendirmeler,
• Farmakokinetik değerlendirme,
• İlaç formülleri oluşturmak,
• İlaç geliştirme için klinik deneyler tasarlamak,
• Güvenli ilaç politikaları geliştirmek için federal, eyalet veya yerel düzenleyici kurumlarla çalışmak,
• İlaç tedariğine yönlendiren semptom değerlendirmesi ve toplum temelli sağlık sorunları için yaşam tarzı tavsiyeleri (örneğin, soğuk algınlığı veya sigarayı bırakma).

Bu içerikler de ilginizi çekebilir:⇓