Tuz İle İlgili Bilinmesi Gerekenler

Kimyasal formülü sodyum klorür olan yemek tuzu insanlık için önemli bir gıda maddesidir. Tuzun bu denli önlemli olmasının nedenlerinden biri geçmişte besinleri uzun süre saklamak için tuzu koruyucu bir madde olarak kullanılmasıdır.

Tuzun Faydaları

Temel besin maddesi olan tuz insan vücudu için son derece önemlidir. Araştırmalar sonucunda vücuttaki tuz yapısının az olması kronik hastalıklara yol açabildiği saptanmıştır. Bu yüzden hiç tuz tüketmemek yanlıştır. Yeterli ölçüde kullanırsak çok faydalı bir gıda maddesidir.

• Dişlerin çürüğünü temizler.
• Haricen sürüldüğünde her türlü kan toplanması ve morartıları giderir.
• Yeterli dozda kullanılırsa tuz cildi ve rengi güzelleştirir.
• Tuz, bal ve kuru hurma veya incir ile birlikte merhem yapılarak apselere karşı kullanılır.
• Yanıkların üzerine zeytinyağı ile birlikte uygulanırsa, kızarıp kabarmasını engeller.
• Tuz diş etlerini sıkıştırır.
• Keten tohumu ile birlikte tuz akrep sokmalarına iyi gelir.
• Sirke ve balla birlikte arı ve böcek sokmalarına iyi gelir.
• İshali ve kabızlığı durdurur.
• Mide asidi üretimine yardımcı olur.
• Diş taşlarını temizler.
• Tuz eksikliği kişide aşırı balgam üretimine sebep olur. Bu da uyurken salya akıntısına neden olur.
• Yaraları temizler ve kurutur
• Diş etlerini ve dalağı kuvvetlendirir.
• İnsülin değerinin düşmesine yardım eder.

Fazla Tuz Tüketiminin Zararları

Fazla tuz tüketiminin zararları erken ve geç dönemde farklı etkilere yol açar. Erken dönem etkileri genellikle daha kolay geri dönülebilir durumlardan oluşur. Ancak uzun dönem etkilerle başa çıkmak zorlayıcı olabilir.

• Gün içinde veya bir öğünde fazla miktarda tuz tüketildiğinde kişide şişkinlik hissi oluşturabilir. Bunun nedeni böbreklerin vücuttaki su ve tuz dengesini ayarlamaya çalışmasıdır.
• Tuzun fazla tüketildiği bir öğün sonrasında erken dönem etkilerden biri de kan basıncının yani tansiyonun yükselmesidir. Obezite sorunu yaşayan ve ileri yaşlarda tansiyon artışı daha belirgindir. Kan basıncınız yükselince kan basıncını düşürmek için önerilen yiyecekleri tüketebilirsiniz.
• Tekrarlayan baş ağrılarına sebep olur.
• Sodyum vücudun kalsiyum emilimini ve kullanımını engeller. Bunun sonucu olarak da kemik kütlesinin kaybolmasına ve kemiklerdeki gözenek miktarının artmasına neden olur.
• Ayrıca fazla sodyum vücudun elektrolit dengesini bozar ve baş dönmesi, kas krampı, titreme gibi belirtileri açığa çıkartabilir.
• Tuzlu bir yemek sonrası, vücuda alınan tuzun dengelenebilmesi için kişinin susama merkezi uyarılır ve susar.
• Aşırı tuz tüketiminin sebep olduğu yüksek tansiyon bu durumun sürekli tekrarlanması halinde kişide kalıcı olabilir ve hipertansiyon hastalığına neden olabilir.
• Fazla tüketimi böbreklerde taş oluşumunda sebep olur. Ayrıca böbrek hasarına neden olur.

Türkiye’de Tuz Tüketimi

Dünya Sağlık Örgütü günlük kişi başı tuz tüketimini 5 gramın altında önermektedir ve bu miktar bir tatlı kaşığı veya tepeleme bir çay kaşığına denk gelmektedir. Bu miktar gün içerisinde başka besinlerden alığımız tuz miktarını da karşılar sadece sofrada kullandığımız tuz miktarı değil.

Türkiye’de ise Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği miktarın tam olarak 3 katı olan 15 g kişi başı günlük kullanımı mevcuttur. Bu miktar geçtiğimiz yıllarda 18 g kadardı fakat tuz tüketiminin sebep olduğu sağlık sorunları göz önüne alınarak yetkili kurumlar tarafından bazı uygulamaların hayata geçmesi sayesinde düşmüş olduğu görünüyor. Bu uygulamalar arasında ekmekte kullanılan tuz miktarını düşürmek ,peynir gibi süt ve süt ürünlerinde kullanılan tuz miktarına kısıtlama getirmek vardır. Fakat hala önerilen miktarın çok yukarısında bir tüketime sahibiz alınan önlemler yeterli ölçüde etkili olmuş görünmüyor.

Bu noktada tüketicinin bilinçlenmesi ve yeterli miktarın üzerinde almamak için dikkatli olması gerek. Daha önce de dediğimiz gibi tuz koruyucu bir gıda maddesidir. Bu özelliğinden dolayı ambalajlı ürünlerin çoğunda koruma sağlaması için kullanılır. Tüketici bu ürünleri alırken içeriklerini okumalı ve içerdiği tuz miktarına göre tüketimini belirlemelidir. Yemeğin tadında bakmadan yemeğe tuz atmamalıyız gerekli görülürse tadına baktıktan sonra atılmalıdır fakat toplumumuzda buna çok fazla dikkat edilmiyor.

Aşırı Tuz İçeren Besinler

• Hazır soslar (ketçap, mayonez, hardal… )
• Peynir
• Atıştırmalık ürünler (cips, patlamış mısır… )
• Mineralli içecekler
• Pastırma, sucuk
• Ekmek
• Pizza çeşitleri
• Tuzlanmış kuru yemişler
• Turşu ve salamura besinler
• Fast food ürünler